اطلاعات کلی خبر
عنوان خبر : یادداشت روز
کد خبر : ۹۶۱۴
تعداد بازدید : ۲۹۳
متن کامل خبر

عزم ملی برای حفظ و احیاء باغ های قصردشت احمد تنوری منتخب شورای پنجم شیراز بیش از چهار دهه از تهیه‌ی طرح‌های‌ توسعه و عمران شیراز می‌گذرد‌. در‌ هر‌ یک از این‌ طـرح‌ها‌ به باغ‌های قصردشت‌ به‌طور ویژه توجه شده است. برای آشنایی‌ با محتوای طرح‌های ارائه شده برای ساماندهای باغ‌های قصردشت، باید به اسناد‌ و مدارک‌ مربوط به این طرح ها مراجعه‌‌ کرد‌؛ از جمله طرح جامع شیراز مصوب پنجاه و یک، طرح تفصیلی شیراز مصوب پنجاه‌وسه، طرح توسعه و عمران حوزه‌ی نفوذ شهر شیراز مصوب شصت و هشت، طرح تفصیلی شیراز مصوب سال هفتاد و سه و طرح ساماندهی و سیاستگذاری باغ‌های قصردشت مصوب هفتاد و نه، تا طرح تفصیلی شیراز مصوب نود و سه و بازنگری بعدی در سال نود و چهار. از‌ میان این طـرح‌های مصوب، احتمالا طـرح توسعه و عمران شهر شیراز (طـرح جامع) مصوب شصت و هشت تاثیر گذارترین آنها باشد؛ چراکه به نظر می‌رسد طرح‌های بعدی با توجه به‌‌ ایده‌های‌ همین طـرح تدوین گردیده‌اند. طرح جامع سال شصت و هشت، دو تمهید اساسی برای باغ‌های‌ قصردشت داشت؛ اول، جلوگیری‌ از‌ توسعه‌ی شهرشیراز به سمت شمال‌ غرب. با استفاده‌ از ‌باغ های‌‌ قصردشت‌ به عنوان بـه مانعی در مقابل‌ این توسعه... دوم: قرار دادن گستره‌ی باغ‌ها قصردشت در محدوده‌ی حوزه‌ی استحفاظی شهرداری شیراز و پیشنهاد حفظ این باغ‌ها که در آن زمان حدود دوهزار هکتار وسعت داشت، تحت‌‌ عنوان (محدوده‌ی ویژه‌ی استحفاظی) برای‌ جلوگیری ازتخریب فضای سبز این منطقه. اما آنچه در عمل اتفاق‌ افتاد، این بود که هردوی این تمهیدات برای‌‌ حفظ‌ باغ ها و جلوگیری از توسعه‌ی شهر شیراز به‌ سمت شمال غرب ناکارآمد بود و توسعه‌ی سریع شهر تمام باغ‌ها قصردشت را در بر گرفت و به سوی بیش از چهارهزار هکتار‌ از اراضی پیرامون باغ ها هم پیشروی کرد. در نتیجه ساختار این باغ‌ها هم گسیخته شد و بخش‌ها عمده‌ای از آن‌ تخریب‌ گردید. طرح دیگری که به طور ویژه به مساله‌ی باغ‌های‌ قصردشت پرداخت، «طرح ساماندهی و سیاستگذاری‌ باغ‌ها قصردشت‌ مصوب هفتاد ونه» بود. بر اساس‌ مطالعات‌‌ شرکت مهندسان مشاور آمود به عنوان مشاور این طرح، مساحت اراضی باغ‌های قصردشت در سال‌ هفتاد و نه، حدود هزار و پانصد و ده هکتار محاسبه شده بود. طبق برآورد این‌ مشاور از کل مساحت این محدوده هشتاد و هفت درصد باغ، هفت درصد‌ زمین‌ها بایر‌، شش درصد کاربری مسکونی، هفت و چهار دم درصد معابر و سه و چهر دهم درصد را سایر کاربری‌ها به خود اختصاص داده بود. از کاربری‌های اشاره شده در این طرح در داخل محدوده‌ی باغ‌های قصردشت می‌توان‌ به مجتمع آموزشی احسان، بیمارستان‌ دنا‌، بیمارستان کوثر، آموزشگاه خیریه‌ی نمازی، مناطق مسکونی دینکان و مهدی آباد و آرامستان قصردشت واقع در خیابان ایمان شمالی اشاره کرد. در طرح ساماندهی باغ‌های قصردشت مصوب هفتاد ونه، اراضی‌ محدوده‌ی باغ‌ها قصردشت در پنج گروه و بدین شرح‌ طبقه‌بندی شده بود: 1-باغ‌های واقع در محدوده‌ی استحفاظی باغ‌ها قصردشت که مساحت خالص این باغ ها حـدود ‌ششصد و هشتاد ونه هکتار بود و بخش عمده‌ی آنها بر اساس مصوبه‌ی این طرح باید به‌‌ مالکیت‌ عـمومی در می‌آمد. 2- اراضی واقع در حریم کمربندی. 3 - بافت‌های روستایی. 4- ساخت و سازهای غیر قانونی درون باغ ها. 5- اراضی دارای ارزش افزوده که مساحت این اراضی حدود‌ دویست و سیزده‌ هکتار بوده و برای تأمین هزینه‌های مربوط به تملک اراضی‌ باغ‌های گروه یک در برنامه‌ی تغییر کاربری قرار گرفتند تا برای حفظ باغ‌ها قصردشت بخشی از این اراضی قربانی ‌شوند‌. طرح ساماندهی باغ‌های قصردشت در نگرش به حفظ بیشتر باغ ها، اهمیت این پهنه از شیراز را برای شهر به درستی‌ تشخیص‌‌ داده‌ بود و برنامه‌ریزی نظام‌مند برای آن را اقدامی‌ تاریخی‌ در بستر حیات طولانی شهر شیراز به شمار آورده‌ بود. اما این طـرح که قرار بود یک برنامه ریزی دقیق، گسترده و نظام‌مند را با خود به ارمغان آورد در عمل مدیریت شهری شیراز را با معضلات جدیدی روبرو کرد و سبب بروز مشکلاتی نظیر مربوط دعاوی حقوقی و نیز تلاش شهرداری برای شفاف‌سازی عملکرد ستاد آبادگری باغ‌ها قصردشت به عنوان مجری این‌ طرح نمود. اکنون پس از هفده سال از تصویب این طرح ، مقایسه‌ی عکس‌ها هوایی بخوبی نشان می دهد که مدیریت شهری شیراز تا چه میزان در اجرای موفق آن ناکارآمد بوده است. امروزه شیراز بیش از پیش عمیقا نیازمند یک پهنه‌ی زیست‌محیطی یکپارچه است‌. هیچ‌یک از‌ مناطق شهر به غیر از باغ‌ها قصردشت نمی‌توانند چنین کارکردی را داشته باشند، این باغ ها، هم بالقوه و هم بالفعل تمام ویژگی‌های زیست محیطی و گردشگری را در خود‌ دارا هستند، از این پس نباید این گستره‌ی ارزشمند اسیر طرح ها و برنامه‌های ناکارآمد و مجریان کم تعهد و کارنابلد شوند. این منطقه‌ی ارزشمند عظیم به دلیل‌ وسعت زیاد فضای سبز بسیار باارزش با درختان‌ کهن‌، موقعیت استثنایی، کارکردهای زیست محیطی‌، همجواری با شبکه‌ها و معابر شهری، ذهنیت‌ تاریخی و عشق علاقه‌ی مردم، شهرت جهانی قصردشت و ده ها مورد دیگر‌، یکی‌ از آن‌ فرصت‌های مکانی تاریخی شیراز است که در دهه‌ها گذشته آنطور که باید و شاید مورد توجه قرار نگرفته است. اما ما هنوز هم فرصت داریم و شورای شهر و مدیریت‌ شهری‌ آینده‌ی شیراز می تواند با یک‌ برنامه ریزی اصولی و عزم و اراده‌ی جدی و متعهدانه از این باغ ها ضمن حفظ کارکرد حیاتی و زیست محیطی این مجموعه، از آن برای توسعه‌ی صنعت گردشگری در ابعاد ملی و جهانی استفاده نماید.