[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۳۴
  • دوره جدید

به امید حقیقت‌شدن مجازها، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- محمدعمرانی

یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت با دبیری سید محمدمهدی طباطبایی‌نژاد از 19  تا 26آذرماه امسال با حضور فیلمسازان و میهمانان خارجی و ایرانی در پردیس سینمایی چارسوی تهران برگزار شد. در روز افتتاحیه این دوره، حسین ترابی مستندساز پیشکسوت، با برش کیک جشنواره یازدهم به شکل نمادین این جشنواره را افتتاح کرد. وی درباره جشنواره گفت: «به خاطر جوانان این کیک را می‌برم. امیدوارم سینمای حقیقت به حقیقت بپیوندد و فیلم‌هایش از روی حقیقت باشند نه مجاز.» در ادامه این مراسم، طباطبایی‌نژاد رییس مرکز سینمای مستند و تجربی و دبیر جشنواره اظهار داشت: «من به شما قول می‌دهم در جشنواره سال آینده نسخه کامل و بدون سانسور فیلم «برای آزادی» که 120دقیقه است در جشنواره به نمایش دربیاید. چون تنها نسخه موجود از آن 90دقیقه است.» در این مراسم حسین ترابی، سیدمحمدمهدی طباطبایی‌نژاد، مرتضی رزاق کریمی، سعادت‌علی سعیدپور، علیرضا حسینی، شهنام صفاجو، جعفر صانعی مقدم، مهدی زمان‌پور کیاسری، پناه‌برخدا رضایی، دلاور دوستانیان و کاوه بهرامی مقدم حضور داشتند. و اما، جشنواره سینماحقیقت در طول یک دهه گذشته به اقتضای رشد مستندسازان در سال‌های اخیر، اهمیت ویژه‌ای یافته و از منظری دیگر، جدی‌ترین عرصه برای رقابت و بالندگی سینمای مستند در کشور شده است. ‍امسال برای دومین سال پیاپی پردیس سینمایی چارسو، به مدت یک هفته محفل علاقه‌مندان سینمای مستند بود. این دوره از جشنواره سینماحقیقت، محلی برای عرضه 227فیلم در دو بخش ملی و بین‌المللی بود. پیش از شروع نمایش مستندها در پردیس سینمایی چارسو، این تصور وجود داشت که به دلیل حضور کمرنگ آثار مستندسازان نامدار در بخش ملی جشنواره، استقبال مردم نسبت به دوره گذشته کمتر باشد؛ ولی خوشبختانه استقبال مخاطبان دست‌کم دور از انتظار نگارنده بود. به عنوان یک علاقه‌مند به سینمای مستند، امسال وقتی به سالن‌های شلوغ سینمایی پردیس سر می‌زدم و با مخاطبانی مواجه می‌شدم که گاهی تا انتهای نمایش در سالن نشسته‌ یا در پله‌های کناری سالن نشسته بودند، متوجه این حقیقت شدم که خوشبختانه یک جریان فعال و نوپا به حوزه مستندسازی کشور وارد شده است، جریانی که به خوبی مخاطب خود را می‌شناسد و با ورود جسورانه به حوزه‌های مختلف جامعه و زندگی‌های امروز، تصویری نزدیک به واقعیت را مقابل دیدگان مخاطب قرار می‌دهد. بخشی از این جریان نوپا که در سال‌های اخیر به بالندگی در حوزه مستندسازی رسیده و امسال در جشنواره حضور جدی داشته است، مستندسازانی هستند که سال‌ها اتهام عزلت‌نشینی از جریان اصلی سینمای کشور را به دوش کشیده‌اند. اما یکی از نقدهایی که به مستندسازان جریان فیلم «عمار» وارد می‌کردند، این بود که فیلمسازان این جریان به بهانه نقد نهادهای دولتی، از جریان اصلی سینما دور افتادند و عرصه رقابت‌ آنها در محافل شخصی‌است. ولی امسال در جشنواره سینماحقیقت شاهد نمایش آثاری از همین جریان نوپا بودیم که در همین سال‌ها به حوزه‌های فیلم و مستندسازی وارد شده‌اند. مستند «قائم‌مقام» را می‌توان یکی از جنجالی‌ترین آثار این جریان برشمرد‌؛ مستندی که به‌ دلیل پرداختی جسورانه به زندگی پرفراز و نشیب آیت‌الله منتظری، با استقبال مخاطبان این دوره از جشنواره مواجه شده است. امسال 80فیلم در بخش مسابقه ملی جشنواره سینماحقیقت حضور یافته بودند که با نگاهی به عناوین این آثار، شاهد تنوع سوژه‌ها بودیم که این خود یکی از ویژگی‌های مهم این دوره از جشنواره سینماحقیقت بود، آثاری که حاوی نقدهای اجتماعی جدی به مسائل روز جامعه هستند. همچنان که می‌دانیم، سینمای مستند تلاشی است برای نشان دادن تمام و کمال گوشه‌ای از یک جهان برای گوشه دیگری از جهان؛ جهانی که فیلساز مستند دریافت کرده، ساخته و پرداخته و در نقطه‌ای دیگر در جهان ذهنی مخاطبانش می‌پروراند. جشنواره سینماحقیقت در طول سال‌های برگزاری‌اش به اقتضای رشد مستندسازان در سال‌های اخیر، اهمیت ویژه‌ای یافته و از وجهی دیگر، جدی‌ترین عرصه برای رقابت و نهایتاً بالندگی فضای مستندسازی در کشور شده است. با نظری به انتقادات و پیشنهادات تمامی علاقه‌مندان به سینمای مستند و تجربی در طول سال‌های برگزاری این رویداد مهم در عرصه فیلم مستند، برای اعتلای هرچه بهتر جشنواره‌ دوازدهم سینماحقیقت، پیشنهاداتی ارائه گردد که امید است مقبول واقع شود. اول این که ترافیک شدید و تراکم فوق‌العاده بخش‌های مختلف (ملی و بین‌المللی؛ بازار و ورکشاپ‌ها و...) از مهم‌ترین معضلات جشنواره و رویدادهای مشابه است که خود، زمینه‌ساز آسیب‌های دیگری می‌گردد. بی‌بهره ماندن مخاطبان جشنواره از این همه برنامه‌های متنوع در کنار سردرگمی برگزارکنندگان در اجرای حداقلی این بخش‌ها، از معضلات و آفات بزرگ جشنواره‌ها در ایران است. دوم آن که جابجایی بخش‌های غیررقابتی و برنامه‌های دیگر این جشنواره، به زمانی خارج از ایام جشنواره و اجرای آن‌ها در طول سال، از ابتدایی‌ترین مسائلی است که باید در جهت اصلاح ساختار جشنواره نسبت به آن اقدام نمود. برپایی جلسات متعدد در محدوده هشت روزه جشنواره، اساساً قربانی کردن کیفیت در برابر کمیت است. چیزی مشابه جدا شدن بخش بین‌الملل از جشنواره فیلم فجر در دو سال گذشته. چیزی که در این محدوده زمانی می‌تواند به شایستگی برگزار گردد، بخش رقابتی ملی و بین‌الملل و صرفاً برپایی بازار فیلم است. شاید نحوه مصرف کردن بودجه که برای مدت محدود برگزاری جشنواره تخصیص یافته، باعث برپایی این حجم از برنامه‌ها در این بازه زمانی (هشت روز) باشد که لازم است تدبیری  در این خصوص صورت پذیرد. ایجاد بستری مناسب برای ارتباط مستندسازان داخلی با مدعوین و فیلمسازان خارجی، در گروی کاستن از حجم برنامه‌های جشنواره است، همانند بیشتر جشنواره‌های معتبر جهانی. سوم این که ساعات نامناسب  نمایش فیلم‌ها، اولین آسیبی است که متأثر از تراکم انبوه برنامه‌های جشنواره است. اگر این رویه ادامه یابد، عملاً راهی برای ساماندهی این مهم باقی نمی‌ماند. چنانچه بخش رقابتی ملی و بین‌الملل صرفاً در جدول پخش جشنواره قرار گیرند، روزانه با اکران ده ساعت، نمایش کلیه آثار امکان‌پذیر می‌گردد. بدیهی است با این ساعات نمایش در طول یک روز به راحتی می‌توان سانس‌های مناسبی را طراحی نمود و همچنین، در بازپخش آثاری که در ابتدا و انتهای جدول روزانه قرار گرفته‌اند، ساعات مناسب میانی را به آن‌ها اختصاص داد تا عدالت در نحوه نمایش آثار رعایت شود. چهارم آن که باید بررسی گردد که کارگاه‌های آموزشی مرتبط با حوزه مستندسازی و بازار فیلم جشنواره سینماحقیقت تا چه اندازه توانسته‌اند در تحقق اهداف جشنواره موفق باشند؟ بررسی و تحلیل نحوه برگزاری، فرآیند اجرایی و بازخورد این یازده دوره جشنواره و بازار فیلم و الگو قرار دادن دوره آخر این بازار به عنوان برآیند این مجموعه، می‌تواند راهگشای ما برای برگزاری موفق دوره‌های بعدی این جشنواره باشد. با نگاهی به نمونه‌های موفق خارجی مانند بازار فیلم مستند ایدفا یا بازار فیلم کوتاه و مستند جشنواره فیلم کلرمون فرانسه، شاید بتوان مهم‌ترین دستاورد برگزاری بازار فیلم در جشنواره سینماحقیقت را برپایی ورکشاپ‌ها و کارگاه‌های مرتبط با مقوله بازار فیلم در حاشیه آن دانست. با توجه به وضعیت نامطلوب سینمای مستند ایران در بازار‌ها و مجامع بین‌المللی و درصد ناچیز تولیدات مشترکمان، برگزاری این برنامه‌های آموزشی بسیار اهمیت دارند تا جایی که حتی بهتر است مسئولان اجرایی جشنواره از عنوان «بازار فیلم» صرف‌نظر نموده و تمام هم و غم و تمرکز خود را روی بخش آموزش در مقوله‌های پخش و تولید مشترک بگذارند.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی