[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۷۹
  • دوره جدید

بهمن‌بیگی، معلمی جاودانه، مدیری پیشرو، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی

Arsanjani.moiin@gmail.com

اشاره (معرفی کوتاه)
هفته بزرگداشت مقام والای معلم است. در این هفته باید یادی کرد از معلمان پیشرو و آموزگاران و دبیرانی که در قامت مدیران یک مجموعه علمی و آموزشی یا مدیران اداری مجموعه‌ای نطیر آموزش و پرورش خوش درخشیدند. یادی کنیم از معلمان جاودانه وطن که برای پیشبرد علوم و دانش‌ها در کشوری که مهد علم و تمدن است خون دل‌ها خورده‌اند. یکی از آن معلمان و مدیران کوشا و ساعی، مرحوم محمد بهمن‌بیگی بود. محمد بهمن‌بیگی متولد سال۱۲۹۸ ه.ش و درگذ شته به روز ۱۱اردیبهشت ۱۳۸۹ در شیراز، یکی از نام‌آورترین متفکران و تأثیرگذاران ایرانی در حوزه سواد و تعلیم و تربیت است. او نویسنده کتب عشایری و بنیان‌گذار آموزش و پرورش عشایر در ایران بود. بهمن‌بیگی با سختی‌ها و مرارت‌ها و در اوج محدودیت‌ها و محرومیت‌ها کارهای بزرگ و شاهکارهای ماندگاری خلق کرده و به یادگار گذاشت که در نوع خود بی‌نظیر و منحصربه‌فرد بود. بهمن‌بیگی تحصیلات مقدماتی خود را به روش سنتی در ایل خود آغاز می‌کند و پس از تبعید خانواده او به تهران در مدرسه علمیه دوره ابتدایی را شروع می‌کند. وی همواره به عنوان شاگرد ممتاز تشویق می‌شد. بهمن‌بیگی کلاس دهم دبیرستان را در رشته ریاضی در تهران به پایان می‌رساند و کلاس یازدهم را ناچار می‌شود در شیراز ادامه دهد. پس از شروع سال تحصیلی، به دلیل اینکه پدرش جزو تبعیدی‌ها بود، به او سوءظن می‌برند و بالاخره موفق می‌شود در دبیرستان دیگری در رشته ادبی ادامه تحصیل بدهد. در این جا بود که او با مهدی حمیدی شیرازی، معلم انشای خود آشنا می‌شود و از جانب وی تشویق می‌شود که مطالعه کند و به نویسندگی بپردازد. بهمن‌بیگی سال بعد، بار دیگر برای ادامه تحصیل روانه تهران می‌شود. در سال ۱۳۱۸، پس از اتمام دوره دبیرستان آن هم دبیرستان معروف دارالفنون، وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران می‌شود و در سال اول دانشکده، بر دیوان «اشک معشوق» مهدی حمیدی مقدمه‌ای شورانگیز می‌نگارد. در سال ۱۳۲۱ از دانشکده حقوق فارغ‌التحصیل می‌گردد.
تألیفات بهمن‌بیگی
بهمن‌بیگی قلمی روان و رسا داشت. وی شخصیتی ارزشمند بود که متأسفانه به صورت تک‌بعدی به او پرداخته شده است و این مسئله، یعنی نگاه تک‌بعدی به زندگی و کارکردهای او، ظلمی بزرگ در مسیر معرفی اوست. در میان نویسندگان هم‌عصرخود جایگاه و پایگاه و عزت و احترامی خاص داشت. چند کتاب نوشته که معرف و مؤید هوش و نبوغ وی به نویسندگی و عشق و علاقه او به ایل و طایفه و تیره و عشیره خویش است.در ادامه به معرفی برخی آثار و تألیفات او می‌پردازم.
۱. بهمن‌بیگی، محمد. عرف و عادت در عشایر فارس، انتشارات بنگاه آذر، ۱۳۲۴ چاپ دوم: انتشارات نوید شیراز ۱۳۸۱
۲. بهمن‌بیگی، محمد. بخارای من ایل من. انتشارات آگاه، ۱۳۶۸
۳. بهمن‌بیگی، محمد. اگر قره‌قاچ نبود. انتشارات باغ آدینه، ۱۳۷۷
۴. بهمن‌بیگی، محمد. به اجاقت قسم.
۵. بهمن‌بیگی، محمد. طلای شهامت. انتشارات نوید شیراز ۱۳۸۷
آثار بهمن‌بیگی از دیدگاه برخی ادبیان معاصر
بزرگ علوی، داستان‌نویس مشهور ایرانی در نامه‌ای خطاب به بهمن‌بیگی، کتاب بخارای من ایل من او را این‌چنین توصیف می‌کند: دوست عزیز جناب آقای بهمن‌بیگی، بخارای من ایل من را با کمال ذوق و شوق خواندم و از آن لذت بردم. از خواندن «آل» اشک از چشمم سرازیر شد. به طبع وقاد شما و دید تیز شما آفرین گفتم و از لطف شما صمیمانه تشکر می‌کنم. هم ادبی بود و هم فرهنگ عوام (فولکلور). خدا شما را از ما نگیرد. از این کارها باز هم بکنید تا ادبیات جدید ایران غنی‌تر شود. قربان شما. بزرگ علوی، فرانکفورت ۷/۱۲/۱۳۷۱. 
سیمین دانشور نویسنده و شاعر نام‌آشنای شیرازی ضمن نگارش نامه‌ای به بهمن‌بیگی بیان می‌دارد: دوست سالیان درازم، محمد بهمن‌بیگی عزیزم، شاهکارت، بخارای من ایل من، تحفه نوروزی من به دوستانم بود و اینک کتاب‌‌های اخیرت که به وسیله آقای داریوش نویدگویی فرستاده بودی رسید. از همه چیز متشکرم. از اینکه وجود داری، از اینکه اینهمه کوشا بوده‌ای. کلاس‌های سیار عشایری‌ات یادم نمی‌رود. می‌دانی که پدر من دکتر ایل قشقایی بود و من با فرخ‌بی‌بی دوست بودم. با تحسین و ارادت سیمین دانشور.
مرحوم عبدالحسین زرین‌کوب ادیب سرشناس ایرانی هم به وی چنین می‌نویسد: دست مریزاد. خاطرت شاد و خوش باد! آقای بهمن‌بیگی بسیار گرامی، اگر قره‌قاج نبود، من و بسیاری دیگر از لذت خواندن این خاطرات دلکش و شیرین محروم می‌ماندیم. خوب شد که این قره‌قاج پربرکت، فیضی هم به قلمرو نثر فارسی رساند. کیف کردم، نشئه شدم و راست‌راستی لذت بردم. هرگز فکر نمی‌کردم در معیشت شاد و آزاد شبانکارگی اینهمه رنج و بلا با اینهمه لطف و صفا همراه است. بارها در کوچ ایل با شما همراه شدم و بارها در آن مدارس عشایری نکته‌‌ها آموختم. اگر قره‌قاج نبود یک همچو تصویر زیبا و ماندنی از زندگی عشایر فارس باقی نمی‌ماند. باید از قره‌قاج ممنون بود که یک چنین نویسنده هوشمند افسون‌کاری را به ایران برگردانده است. اگر قره‌قاج نبود جای چه چیزهای خوبی که خالی بود. سال نو بر بهمن‌بیگی عزیز و بر عزیزان مبارک باد. خوب شد که قره‌قاج بود، راستی خوب شد که قره‌قاج بود! عبدالحسین زرین‌کوب. تهران۱۰فروردین ۱۳۷۵
پرواز تا بی‌نهایت
محمد بهمن‌بیگی سرانجام پس از عمری خدمات درخشان و شایان‌توجه در حوزه فرهنگی و تعلیم و تربیت و باسوادکردن فرزندان روستایی و عشایری، در روز ۱۱اردیبهشت ماه ۱۳۸۹ درست در آستانه روز جهانی معلم و هفته بزرگداشت مقام والای معلم، در شیراز جنت‌طراز جان به جان آفرین تسلیم کرده و چشم از جهان فروبست. پیکر وی صبح روز ۱۶اردیبهشت در تشییع جنازه باشکوه و بی‌نظیر و با حضور صدها هزار نفر از دوستداران وی از اقصی‌نقاط ایران در بهشت زهرای عشایر در گورستان کشنی‌ها واقع در ورودی شهرک والفجر شیراز به خاک سپرده شد.
سخن پایانی
درباره محمد بهمن‌بیگی کتاب‌ها و مقالات بسیاری به نگارش درآمده و به چاپ رسیده‌اند. این شخصیت ممتاز علمی و ادبی، فرهنگی و تربیتی، موثق بسیاری از شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی کشور بود. در زمان حیات و مماتش همایش‌های نکوداشت و تجلیل برگزار شده و هر سال در آستانه سالروز رحلت او، جلسات پرباری با حضور مقامات ملی و استانی گرفته و یاد و نام او را گرامی می‌دارند. چنین مرد وارسته و اندیشمندی همواره موردتکریم و احترام شاگردان و دست‌پروردگان خویش بود و پس از وی فرزند او الله‌وردی‌خان بهمن‌بیگی و همسرش سکینه‌بی‌بی کیانی امور مربوط به همایش‌های سالانه او را در شیراز و تهران و سایر شهرهای ایران پیگیری و ساماندهی می‌کنند. یادش به خیر و گرامی، روحش شاد و آمرزیده باد.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی