[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۸۳
  • دوره جدید

یادداشت، روزنامه شیراز نوین

قدرِ شب‌های قدر دانستن
 

شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی

Arsanjani.moiin@gmail.com

شب قدر از جمله شب‌های مهم درسرنوشت انسان‌های مسلمان و با خدا در ماه مبارک رمضان است که از آن به لیلة‌القدر نیز یاد می‌شود. شب یا شب‌های قدر به‌واسطه برپایی ادعیه و آیین‌های خاص توسط مسلمانان و به جهت نوع عبادت اسلامی ‌اهمیت فراوانی دارد. مسلمانان معتقدند در این شب‌ها تقدیر بر آن است که خداوند بخشش گناهان بندگانش را تضمین کرده است. انجام غسل، شب‌زنده‌داری، خواندن قرآن و قرآن بر سر گذاشتن، نماز شب، اعتکاف و قرائت ادعیه مشهور از کتاب مفاتیح‌الجنان نظیر دعای جوشن کبیر و صغیر، دعای افتتاح، دعای ابوحمزه ثمالی و... درشب‌های نوزدهم، بیست‌ویکم، بیست‌وسوم و بیست‌وهفتم ماه رمضان مرسوم است.
در تعالیم دین اسلام شب قدر (به عربی: لیلة‌القدر) به صورت احتمالی شب پیش از روز ۱۹ یا ۲۱ یا ۲۳ و یا ۲۷ ماه رمضان است که سه اتفاق و یک رویکرد بزرگ در این شب به وقوع پیوسته است؛ نزول یک‌باره قرآن، تقدیر زندگی یک‌ساله آینده انسان‌ها، ضربت‌خوردن پیشوای اول شیعیان، علی‌بن ابی‌طالب (ع) در روز ۱۹ و شهادت ایشان در روز ۲۱ ماه رمضان. مسلمانان باور دارند که در این شب هر امر محکمی ‌جدا می‌شود. 
بنابر آموزه‌های اسلامی‌ خوابیدن در شب قدر مذموم و شب‌زنده‌داری در آن‌ شب سفارش شده‌ است و دعا و استغفار به علت توجه فوق‌العاده خدا به بندگان برای بخشایش گناهان آنان در این شب توصیه شده ‌است.روز قدر هم به اندازه شب آن ارجمند است. شب قدر را به معنی منزلت دانسته‌اند و بعضی دیگر آن را به معنی تنگی و گرفتاری می‌دانند. برخی نیز قدر را اندازه‌گیری و تقدیر امور معنی کرده‌اند و برخی بخاطر قدردانی از خدا در پاسخ به این سؤال که چرا این شب، شب قدر نامیده شده است، سخن بسیار گفته‌اند، از جمله اینکه: شب قدر به این جهت «قدر» نامیده شده، که جمیع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعیین می‌شود. شاهد این معنی در آیات ۳ و ۴ سوره «دخان» است که می‌فرماید: إِنّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَة مُبارَکَة إِنّا کُنّا مُنْذِرینَ * فیها یُفْرَقُ کُلُّ أَمْر حَکیم: «ما این کتاب مبین را در شبی پربرکت نازل کردیم، و ما همواره انذارکننده بوده‌ایم * در آن شب که هر امری بر طبق حکمت خداوند تنظیم و تعیین می‌گردد». این بیان، هماهنگ با روایات متعددی است که می‌گوید: در آن شب، مقدرات یک سال انسان تعیین  می‌‌شود‌ و ارزاق و سرآمد عمرها‌ و امور دیگر‌ در آن لیل مبارک، تفریق و تبیین می‌شود. البته، این امر هیچ‌گونه تضادی با آزادی اراده انسان و مسئله اختیار ندارد؛ چراکه تقدیر الهی به وسیله فرشتگان طبق شایستگی‌ها و لیاقت‌های افراد و میزان ایمان، تقوا، پاکی نیت و اعمال آنها است. یعنی: برای هرکس آن مقدر می‌کنند که لایق آن است، یا به تعبیر دیگر: زمینه‌هایش از ناحیه خود او فراهم شده، و این نه تنها منافاتی با اختیار ندارد، که تأکیدی‌ بر آن است. آن شب را از این جهت شب قدر نامیده‌اند که دارای قدر و شرافت عظیمی ‌است (نظیر آنچه در آیه ۷۴ سوره «حج» آمده‌است: ما قَدَرُوا اللّه حَقَّ قَدْرِهِ: «آنها قدر خداوند را نشناختند»). به خاطر آن است که‌ قرآن با تمام قدر و منزلتش بر رسول والا قدر‌ و به‌وسیله فرشته صاحب قدر نازل شد.حال این سؤال مطرح می‌شود که آیا شب قدر در امت‌های پیشین نیز بوده‌است؟ می‌توان این‌گونه پاسخ داد که‌ ظاهر آیات سوره «قدر»، نشان می‌دهد‌ شب قدر مخصوص زمان نزول قرآن و عصر پیامبر اسلام (ص) نیست، بلکه، همه سال تا پایان جهان تکرار می‌شود. تعبیر به فعل مضارع (تَنَزَّلُ) که دلالت بر استمرار دارد، و همچنین تعبیر به جمله اسمیه «سَلامٌ هِیَ حَتّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ» که نشانه دوام است نیز گواه بر این معنی است. به علاوه، روایات بسیاری که شاید در حدّ تواتر باشد نیز، این معنی را تأیید می‌کند (این نسبت به آینده). ولی آیا در امت‌های پیشین نیز بوده ‌است یا نه؟ صریح روایات متعددی این است: این از مواهب الهی بر این امت می‌باشد، چنان‌که در حدیثی از پیغمبر اکرم (ص) آمده ‌است: «خداوند شب قدر را به امت من بخشیده، و احدی از امت‌های پیشین از این موهبت برخوردار نبودند». از حسان‌بن علی از پیشوای ششم شیعیان پیشوای جعفر صادق نقل شده‌است: شب قدر تا قیامت باقی ‌است و در ماه رمضان واقع است. در اصول کافی  نیز آمده‌ است که تقدیر در شب نوزدهم و ابرام در شب بیست‌ویکم و امضا در شب بیست‌و‌سوم است. در قرآن درباره شب قدر چنین آمده‌ است: به راستی که ما آن را در شب قدر فرو فرستادیم‌ و چه تو را به شب قدر آگاه تواند کرد. شب قدر از هزار ماه برتر است. در این شب فرشتگان و روح به اذن پروردگارشان از هر امر فرود می‌آیند. این شب تا صبحگاه «سلام» است. (سوره قدر آیات ۱ تا ۵) و نیز در سوره دخان آمده ‌است: سوگند به کتاب روشنگر. به راستی ما آن را در شبی مبارک فرو فرستادیم زیرا که به حقیقت هشداردهنده بودیم. در آن شبی که هر امری با حکمت معین و ممتاز و جدا می‌‌شود. تعیین آن امر البته از سوی ما خواهد بود، که ما رسولان را فرستنده بودیم؛ و این البته از رحمت و مهربانی پروردگار توست، به راستی او شنونده داناست. (سوره دخان آیات ۱ تا ۶). 
شب قدر در ادبیات ایرانی و فارسی ما هم جایگاه داشته و شاعران و ادیبان به آن اشاره‌های فراوان کرده‌اند. حافظ چه زیبا می‌فرماید:
چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی
  آن شب قدر که این تازه براتم دادند.
کارکنان روزنامه شیرازنوین از تمامی ‌روزه‌داران بویژه مردم شریف و مؤمن شیراز و فارس در این ایام ماه مبارک رمضان و لیالی ارزشمند قدر التماس دعای خیر دارند.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی