[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۸۰
  • دوره جدید

اخلاق و مدیران مهم‌ترین اصول اخلاقی یک مدیر آموزشی، پرورشی، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی

Arsanjani.moiin@gmail.com

اشاره
هریک از اصول بارز اخلاقى که در موفقیت و سعادت مدیر آموزش و پرورش و مجموعه تحت فرمان او نقش کلیدى دارند و پایبندى به آنها به نوعی ضرورى است، می‌تواند وی و مجموعه پرسنل اداری و آموزش و پرورشی تحت اشراف او را به سوی رشد و تعالی رهنمون سازد. چنان‌ که بی‌اعتنایى به هریک از این اصول، ارزش مدیر اداره و مجموعه تحت امروی را در نظر دیگران کاهش داده، به آنها لطمه وارد می‌کند. مهم‌ترین این اصول عبارت‌‌اند از: داشتن شرح صدر، انضباط، وجدان کاری، چشم‌‌پوشی، قدرشناسی و روابط صمیمانه انسانى. متأسفانه در ادارات آموزش و پرورش معاصر ما، بسیاری از این اصول نه تنها رعایت نمی‌شود بلکه زیرپا گذاشته شده و به نوعی فراموش شده‌اند. گرچه یک مدیر شاغل در آموزش و پرورش باید قبل از اینکه مدیر باشد، باید متخلق به اخلاق انسانی و اخلاق حرفه‌ای خود باشد و البته مدیران باید از علم مدیریت نیز مسائلی اساسی را بلد باشند و خود را عامل به آنها بدانند.
اهمیت اخلاق در مدیریت‏
رعایت فضایل اخلاقى براى هر انسانی لازم است و پرهیز از رذایل اخلاقى مورد توصیه و تأکید است. رعایت پاره‌اى فضایل، در ارتباط و موقعیتى خاص، لازم‌تر و پرهیز از پاره‌اى زشتی‌ها و رذایل در آن ارتباطات ضروری‌ترند و هر شغلى عنایت بیشتر به پاره‌ای ملکات نفسانى را می‌طلبد. یکى از مناسبات و موقعیت‌هاى مهم در زندگى انسان‌ها، موقعیت مدیریت است. بدین لحاظ، توفیق در انجام وظایف و رسالت‌هاى آن، نیازمند اخلاق ویژه است. بنابراین در تعریف اخلاق مدیریت باید گفت: اخلاق مدیریت عبارت است از ملکات نفسانى انسان، از آن جهت که اداره امور جمعى از انسان‌ها را در نیل به اهداف معین عهده‌دار است. بنابراین، موضوع اخلاق مدیریت عبارت است از: «نفس انسان مدبر».
اصول اخلاق مدیریت
مهم‌ترین اصول اخلاق مدیریت به شرح زیر است:
قدرت روح (شرح صدر)
‏منظور از قدرت روحى، همان «شرح صدر» است؛ یعنی وسعت روح و بلندى فکر و گسترش افق عقل آدمى. با توجه به این  معنا کسى که داراى ظرفیت روحى و افق فکرى وسیع بوده، سینه‌اش در سایه لطف خداوند براى پذیرش حق و تحمل مشکلات گشاده باشد و گنجایش لازم را براى دریافت علم، قدرت، خوشى، ناخوشى و... داشته باشد، از نعمت شرح صدر بهره‌مند است. شرح صدر، آمادگى روحى انسان براى پذیرش حق است، به طورى که هر مطلب و پیشنهاد حقى را بپذیرد و در برابر هر اعتقاد صحیحى تسلیم گردد. 
وجدان کارى‏
وجدان، آدمى را پس از انجام کار مورد بازخواست قرار می‌دهد تا سره را از ناسره بازشناسد، بر کارهاى نیکو بیفزاید و از زشتی‌ها دست شوید. منظور از وجدان کارى در کوتاه‌ترین و زیباترین کلام، خوب و دقیق و کامل انجام دادن کار است. وجود وجدان و فعالیت صادقانه آن در نظارت و سنجش همه اعمال ما امرى بدیهى است؛ چنان‌که پذیرفتن داورى آن نیز به میزان سلامت انسانیت ما مربوط می‌شود؛ یعنى تنها بیماران روانى، متخلفان و مجرمان داورى وجدان را نمی‌پذیرند. در حیطه مدیریت آموزش و پرورش کم‌کارى، چاپلوسى، حسادت، حق‌کشى، بی‌قانونى، تقدیم رابطه بر ضابطه، ستم به فرودستان، جفا به فرادستان، تسامح و سهل‌انگارى و هرگونه خلاف دیگر، مخالف با هر وجدان آگاهى است و نباید به وقوع بپیوندد. عوامل گوناگونى در شرایط و افراد مختلف سبب تضعیف، انزوا و وارونه شدن وجدان می‌گردد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از: ضعف ایمان، پیروی از خواسته‌های نفس اماره و ریاست‌‌طلبی.
انضباط اداری‏
انضباط به معناى سامان گرفتن، نظم داشتن، ترتیب، درستى، آراستگى و نبود هرج و مرج به کار رفته است. منظور از انضباط ادارى، رعایت قوانین، مقررات، آیین‌نامه‌ها، بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌هاى ادارى است و برخى نمودهاى آن عبارت است از: حضور به موقع در محل کار، ترک نکردن محل کار بدون اطلاع مافوق، حضور به موقع در جلسات، پرهیز از اتلاف وقت، رعایت سلسله مراتب ادارى، انجام به موقع وظایف محوله، بالا بردن کارآیى سازمان، استفاده درست از اموال. لزوم نظم و ترتیب در کارها در زندگى جمعى و سازمانى بیشتر خودنمایى می‌کند؛ زیرا در محیط کار جمعى اگر نظم و قانون حاکم نباشد، هرج و مرج پیش خواهد آمد و در مدت کوتاهى، روحیه و کارآیى افراد به صفر خواهد رسید و در نهایت، چنین سازمانى از هم می‌پاشد. روحیه نظم‌پذیری از راه تربیت درست و ایجاد ارزش‌هاى خاص اخلاقى، وجدان کار و حس انجام وظیفه در کارکنان ایجاد می‌شود و راه را براى رعایت قوانین و مقررات ادارى و حس انجام کار و بالا بردن کارآیى فرد و سازمان، هموار می‌سازد.
چشم‌پوشی
تغافل و چشم‌پوشى، یکى از روش‌هاى قابل توجه در تربیت است و در بخش‌هاى مختلف زندگى از اهمیت زیادی برخوردار است. همچنین از عوامل مهم جذب و حفظ نیروها به حساب می‌آید. تغافل و چشم‌پوشى از این جهت موجب جذب و سازندگى کارگزاران می‌گردد که آبرو و کرامت آنها را حفظ می‌کند و حریمى را که میان مدیر و زیردست وجود دارد نگه می‌دارد. بدیهى است گاهى همکاران و زیردستان به دلیل غفلت، آشنا نبودن با کارها یا نگرانی‌ها و مشکلاتى که براى آنها پیش می‌آید، مرتکب لغزش و خطا می‌شوند. در چنین مواردى اگر به آن لغزش چشم‌پوشى نشود و شخصیت و کرامت فرد مورد بی‌مهرى و اهانت قرار گیرد، خواسته یا ناخواسته او را در مسیر جسارت‌ها، برخوردهاى غرض‌آلود و لغزش‌هاى عامدانه سوق می‌دهد. باید توجه داشت که تغافل و چشم‌پوشى و همچنین عفو و گذشت، با همه اهمیتى که در دیدگاه اسلام در ابعاد مختلف زندگى اجتماعى و سیاسى دارند، هرگز به طور مطلق و بدون قید و شرط مورد ستایش قرار نگرفته‌اند. عفو و تغافل، با شرایطی، امرى مقبول و شایسته‌اند وگرنه هیچ‌گونه ارزش اخلاقى ندارند.
قدرشناسى‏
آدمى با راهنمایى فطرت و دین و خرد، درمی‌یابد که قدردانى و سپاسگزارى از کسانى که به او نیکى کرده‌اند، لازم و ضرورى است و هرچه نعمت و خدمت و خوبى بهتر و بیشتر باشد، قدردانى بیشترى را می‌طلبد، چنان‌که جایگاه احسان کننده نیز در کیفیت سپاس‌گویى مؤثر است.
روابط صمیمانه
‏رفتار انسانى و محترمانه از مدیران در هر سطحى بیشتر موردانتظار است؛ زیرا مدیر به دلایل گوناگونى، بر زیردستان برترى یافته و در جایگاهى قرار گرفته که اگر به وظیفه اجرایى و انسانى خویش عمل نکند، به‏ احتمال فراوان مجموعه تحت امرش از هم گسیخته و به اهدافش نخواهد رسید و بدون تردید، یکى از وظایف مهم انسانى هر مدیرى، برخورد درست، اصولى و اخلاقى با همه کسانى است که به نحوى با او سر و کار دارند.
سخن پایانی
رعایت اصول یادشده بالا و دیگر اصول و فروع علم اخلاق در مدیریت‌های اداری و آموزشی، به ویژه مدیریت‌های آموزشی و پرورشی اعم از مدیریت مدارس و ادارات متبوع، می‌تواند کارکنان یک مجموعه کاری از مدرسه به عنوان یک محیط آموزشی گرفته تا محیط اداری را به رشد و تعالی اجتماعی و فرهنگی برساند و اگر مدیری اصول اخلاقی را رعایت کند، کارکنان مجموعه او نیز خود به خود در رعایت این اصول ملزم می‌شوند.ارزش و اعتبار مدیران به همین اخلاق و اصول اخلاق انسانی و مدیریتی است و لذا رعایت آنها، مشکلات را به حداقل یا صفرخواهد رساند. 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی