[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۰۲۹
  • دوره جدید

هنر دستان ایرانی در محاق ، روزنامه شیراز نوین

گروه گزارش- سمیرا مولودی  

برای اینکه آوازه بازار وکیل و تیمچه‌های فرش آن را شنیده باشی، لازم نیست شیرازی باشی. روزگاری این تیمچه‌ها و حجره‌ها پر از هیاهوی خریداران و فروشندگان بود و در طول روز افراد بسیاری در این بازار تردد می‌کردند. فرش ایرانی ارزش و منزلت داشت و هر رج آن کلامی پر معنا بود. امروز از آن هیاهوها خبری نیست. هر ساعتی از روز که در این مکان پا بگذاری، شاهد سکوتی سرد و بی روح هستی. این داستان تمام حجره‌های فرش فروشی بازار است. گویی بازار در خواب است اما، درد و دل‌های زیادی دارد.در سایه رکود اقتصادی و کاهش توان خرید مردم، این فرش به کالایی لوکس تبدیل شده است و کمتر کسی به سراغ آن می‌رود؛ خواسته یا ناخواسته. این اثر هنری تا چندی پیش یکی از ملزومات و جزو جدانشدنی زندگی ایرانیان بود. در اکثر روستاها می‌شد دارهای قالی را دید که قالیبافان با چه عشق و انرژی به این کار مشغول بودند. نقش و نگارهایی که بر تار و پود قالی نشسته است، حکایت زندگی افرادی است که روزهای خود را با زمزمه آرزوهایشان پشت دار قالی گذرانده‌اند و این حکایات را در لابه‌لای این نقوش جا گذاشته اند. بی دلیل نیست که هر نقش قالی با آدمی حرف می‌زند. فرش‌ها قصه گویانی هستند که داستان زندگی بافندگانشان را روایت می‌کنند. فرش‌ها سنگ صبور خالقانشان بودند و در دلشان اسرار زیادی را حمل می‌کنند.
این هنر کهن در طول سالیان دستخوش اتفاقات فراوانی شده است و علل گوناگونی موجبات بی رونقی بازار آن را فراهم کرده است. فرش دستباف پس از نفت از مهم‌ترین صادرات غیر نفتی ایران محسوب می‌شود. عدم حمایت مسئولان و نبود کارگاه‌های مناسب، تغییر سلیقه مردم، سختی و بالا بودن هزینه‌های این هنر و ده‌ها دلیل دیگر موجب شده تا گرد بی مهری بر چهره این هنر اصیل ایرانی بنشیند.
رکود در بازار فرش دستباف
چندی پیش در خبرها آمده بود که امسال شیراز میزبان یازدهمین دوره المپیاد فرش دستباف است. حمید کارگر رئیس مرکز ملی فرش ایران در نشستی که به همین منظور برگزار شد، در جمع خبرنگاران به تشریح و توضیح مشکلات پیش روی این هنر دستی و مواردی از قبیل پاره‌ای توضیحات در خصوص صادرات و المپیاد فرش دستباف پرداخت.
کارگر با بیان اینکه وضعیت فرش دستباف در سال‌های اخیر دچار افت و خیزهای متعددی شده است، گفت: فرش دستباف در وجوه مختلفی پررنگ بوده است؛ از جمله فرهنگ و هنر، ارزآوری و اشتغالزایی.
او کاهش صادرات فرش را معلول علل متعددی دانست و اظهار داشت: این امر متأثر از عوامل داخلی و خارجی است. ورود و ظهور کف پوش‌های متنوع، تغییر سبک زندگی شهروندان، ورود رقبایی همچون ترکیه، پاکستان و هندوستان به این عرصه و وقوع ناآرامی در کشورهای عربی بازار هدف از دلایلی هستند که باعث رکود این بازار شده اند.
رئیس مرکز ملی فرش ایران خروج فرش دستباف از سبد خانگی اروپاییان را از دیگر علل رکود بازار فرش برشمرد و اذعان داشت: به دلیل افزایش قیمت این کالا در کشورهای اروپایی، فرش دستباف از سبد خانگی اروپاییان حذف شده و در زمره کالاهای لوکس قرار گرفته است.
یارانه‌ها عامل خروج فرش دستباف از چرخه زندگی روستاییان
کارگر در ادامه افزود: اکثر روستاییان پس از دریافت نقدینگی یارانه ها، دیگر تمایلی به فعالیت در این رسته نداشتند و از دایره فرش دستباف خارج شدند.
او یادآور شد: در این میان تأثیر تحریم‌ها بیشتر از سایر موارد به چشم می‌خورد. بازار آمریکا به عنوان قدیمی‌ترین و سنتی‌ترین بازار هدف فرش ایرانی که سالانه 200میلیون دلار واردات فرش ایرانی را به خود اختصاص داده بود، به دلیل تحریم این واردات به 80میلیون دلار و در نهایت در سال 2010 به صفر رسید. در حال حاضر سالانه 300میلیون دلار فرش به خارج از کشور صادر می‌شود که در دهه گذشته این میزان 500میلیون دلار بوده است.
رئیس مرکز ملی فرش ایران در بخش دیگری از گفته‌های خود با بیان اینکه برخی بازار‌های هدف به صورت غیر مستقیم تحریم را در مورد فرش ایرانی اِعمال کرده اند، گفت: دشواری نقل و انتقال، هزینه بالای حمل و نقل و بیمه کالا تحریم‌های غیر مستقیمی بود که بر کاهش بازار صادرات فرش ایرانی تأثیر گذاشت.
کارگر با ابراز امیدواری از به فرجام رسیدن برجام اظهار داشت: پس از اعلام برجام در دی94، شاهد از سرگیری صادرات فرش دستباف به کشور آمریکا بودیم که طی 10ماه گذشته 69میلیون دلار فرش دستباف به این کشور صادر شده است.همچنین در 10ماه گذشته 275میلیون دلار فرش دستباف به وزن 4هزار و 400تُن به کشورهای خارجی صادر شده است که نسبت به همین زمان در سال گذشته 19درصد از نظر ارزشی افزایش داشته است. ضمناً فرش ایرانی به 80کشور جهان صادر می‌شود که آمریکا از لحاظ میزان واردات در رأس آن قرار دارد. آلمان، انگلستان، فرانسه، ایتالیا، لبنان، کویت، امارات و قطر از دیگر خریداران قدیمی فرش ایرانی هستند.
او با اشاره به طرح و نقش منحصر به فرد فرش ایرانی گفت: کپی برداری از نقوش اصیل فرش ایرانی بیانگر این است که طرح فرش ایرانی در دنیا بی نظیر است. مرکز ملی فرش ایران اقدامات بسیاری را در زمینه جلوگیری از کپی برداری از طرح‌های ایرانی انجام داده است و در حوزه‌های مختلفی بسترهای حقوقی فراوانی را برای تملک این دارایی فرهنگی فراهم کرده است.
افشار فارس، منطقه جدید جغرافیایی فرش استان
رئیس مرکز ملی فرش ایران با بیان اینکه تاکنون 40منطقه جغرافیایی فرش به ثبت ملی رسیده است، تصریح کرد: 29منطقه از این تعداد به ثبت جهانی رسیده است که گبه فارس، لری فارس، قشقایی، آباده، کشکولی و عرب فارس به ثبت ملی و گبه و قشقایی فارس به ثبت جهانی رسیده است.
کارگر افزود: منطقه جغرافیایی افشار فارس به تازگی مراحل اولیه را جهت ثبت ملی طی می‌کند. همچنین مهارت فرشبافی فارس به ثبت یونسکو رسیده است. فارس از نظر تراکم منطقه جغرافیایی فرش دارای بیشترین میزان در کشور است.
او با اشاره به اینکه سالانه 3میلیون متر مربع تولید فرش در کشور صورت می‌گیرد، بیان داشت: در حال حاضر به طور تقریبی 1میلیون قالیباف در کشور فعالیت می‌کنند که شامل 700هزار نفر قالیباف تمام وقت و 300هزار قالیباف پاره وقت می‌شود.
20 درصد بیمه‌شدگان قالیباف نبودند
رئیس مرکز فرش ایران خاطر نشان کرد: تا سال 93 تعداد 480هزار نفر تحت پوشش بیمه قالی بافان بودند که تنها 80درصد آنها قالی باف بودند. اما در دو سال گذشته اعتبار مصوب در این زمینه پاسخگوی بیمه قالیبافان نبوده و در حال حاضر 320هزار نفر قالیباف زیرپوشش بیمه هستند. 
کارگر اضافه کرد: امیدواریم در سال 96 تعداد قالیبافان تحت پوشش بیمه به 500هزار نفر برسد و با توجه به اینکه در سال‌های گذشته افراد غیرقالیباف با استفاده از ترفندهایی از بیمه قالیبافی استفاده کرده‌اند، در حال حاضر سیستم پایش برای حذف بیمه این افراد راه‌اندازی شده است تا حق بیمه به بافندگان واقعی تعلق گیرد.
او با اشاره به اینکه امسال یازدهمین المپیاد فرش دستباف در دو مقطع دانش آموزی و دانشجویی به میزبانی شیراز برگزار می‌شود، گفت: این المپیاد در مقطع دانش آموزی در 3گرایش بافت، طراحی و رنگ رزی اجرا می‌شود و در مقطع دانشجویی علاوه بر این گرایش ها، رفو و مرمت فرش نیز اضافه شده است.
رئیس مرکز فرش ایران گفت: این المپیاد در ابتدا در سطح استانی برگزار شده است که در مجموع 171نفر به مرحله کشوری راه یافته اند که از این تعداد 95نفر دانشجو و 76نفر دانش آموز هستند و طی 2روز با یکدیگر به رقابت می‌پردازند در نهایت 21نفر منتخب هر رشته انتخاب و معرفی می‌شوند.
می گفتند فلانی مثل قالی کرمانی است. همین یک جمله می‌تواند سندی بر این ادعا باشد که فرش دستباف یک سرمایه است. سرمایه‌ای که هیچگاه کهنه نمی‌شود و از ارزش آن نیز کاسته نمی‌شود.
با تمام مشکلات و مسائلی که در حوزه قالی ایرانی وجود دارد،  آیا با از دست رفتن بسیاری از بازارهای هدف می‌توان سکوت کرد و چاره‌ای نیافت؟ برای روشنایی چراغ حجره‌ها باید کاری کرد. دولت باید در این زمینه اقداماتی انجام دهد. تبلیغات، تغییر سیاست‌های خارجی و تثبیت قیمت مواد اولیه و در نهایت کالای با ارزش فرش می‌تواند در رونق گیری مجدد این کالا مؤثر باشد. برای روشنایی چراغ حجره‌ها باید کاری کرد. تعطیلی حتی یک کارگاه و شاید حتی یک دار قالی می‌تواند قصه‌ای غم انگیز باشد در مرگ یک هنر...

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی