[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۱۰۲۵
  • دوره جدید

همایش «مقدمه‌ای بر شناخت ارسن شهری زندیه»، روزنامه شیراز نوین

شیرازنوین- سید محی الدین حسینی ارسنجانی

Arsanjani.moiin@gmail.com

سه ارگان انجمن پارسه، میراث فرهنگی فرهنگی و شیرازشناسی میزبان مراسم سخنرانی حمیدرضا شیبانى،  پژوهشگر و مدرس دانشگاه معمارى و شهرسازى مدعو از تهران بودند. به گفته سمانه بیات بهشتی فعال فرهنگی و عضو برپایی این مراسم، سخنرانى این استاد دانشگاه و پژوهشگر ارزنده معماری با عنوان «مقدمه‌اى بر شناخت اَرسن شهرى زندیه شیراز» با استقبال فراوان مخاطبان و شرکت کنندگان در این همایش روبرو شد. عنوانى كه تمام حاضران در جلسه به دنبال معنایابى واژه اَرسن بوده‌اند، تكاپویى افراد براى ریشه‌یابى كلمات كمى سخت به نظر می‌رسید تا آنكه مراسم رسماً شروع شد. در این جلسه پژوهشگران بنام شهر شیراز چون جمال زیانى نویسنده و پژوهشگر شیرازشناس دیده می‌شدند كه این، نوید دهنده سخنرانى مفیدى براى یك عصر تابستانى در ساختمان عمارت تاریخى مركز شیرازشناسى به شمار مى‌رفت. شیبانى، اَرسن شهرى را مجموعه ساختمان‌هاى كنار هم قرار گرفته می‌داند كه خدماتى هستند و این جمله را یادآور می‌شوند كه اَرسن سلطانیه، اَرسن آستان قدس رضوى و اَرسن بسطام را كه در كتاب سبك‌شناسى معمارى پیرنیا به تكرار آمده است. در ادامه عناصر یک شهر ایرانى در دوره اسلامى را به تفصیل ارائه كردند كه وقتى كنار یكدیگر قرار بگیرند اَرسن شهرى شكل می‌گیرد. میدان، مسجد، آب‌انبار، حمام، بازار، بناهاى حكومتى، محله و... حال آنكه شبكه ارتباطى، رابط و پیوند دهنده مجموعه است. به گفته این پژوهشگر و مدرس دانشگاه، ما داراى شبكه ارتباطى با تفكر خاص خود بوده‌ایم، سلسله مراتب را می‌دانستیم و اصل محرمیت حتى در پیوند كوى و گذر را هم رعایت می‌کردیم، چه برسد به مراتب كوچه و خانه‌هاى مسكونى. شهرسازى كه شبكه ارتباطى آن منجر به آمد و شد، سرزندگى و زیست جمعى در مقیاس خود است. شهر ایرانى در دوره اسلامى مى‌شود شهر شیراز، شهر حریم دل‌ها و شاه دل‌هایمان حضرت شاهچراغ(ع). شیرازى كه شاعر بلندآوازه سعدى بزرگ این چنین وصفش می‌كند:
چه مصر و چه شام و چه برّ و چه بحر
 همه روستایند و شیراز شهر
 در روایت این موضوع بر اهمیت پژوهش و پژوهشگرى اشاره داشت و از اساتید فرهیخته بهشتى شیرازى و جمال زیانی یاد كرد كه این عزیزان تلاش‌هاى زیادى در پژوهش‌هاى تاریخى شهر شیراز داشته‌اند و باید آنها را تكریم کرد. حمیدرضا شیبانى كه نام خانوادگى او براى اهالى شیراز قدیم كمى آشنا است، از تمامى حاضران درخواست و تقاضا کرد كه به آشنا ساختن شیراز و شیرازى بودن خویش كمك كرده، هویت شهر شیراز را حفظ كنیم چه در كالبد و فیزیك شهر و چه در گویش و لهجه ناب شیرازى و در ادامه تاریخ شكل‌گیرى شهر را به تفصیل ارائه داشتند. شیراز تاریخ تلخ و شیرین زیاد روزگار را چشیده، تاریخ حماسه‌ها و دلاورى‌ها، مردانگى و پهلوانى كه تاریخ آن را فراموش نخواهد كرد. روزهایى كه كریم‌خان زند به آبادانى این شهر مشغول بود تا شهر را شكلی دیگر ببخشد كه البته این رونق و شكوه تا به حال بى‌نظیر بوده است. شهر را فشرده‌تر و متراكم‌تر ساماندهى می‌سازد تا آنجا كه تأسیسات شهرى به راحتى خدمات‌رسانى شود و براى آن اَرسن شهرى در قلب بافت تأسیس می‌كند. ارگ، باغ نظر، عمارت دیوانخانه، مسجد جامع وكیل، حمام وكیل، بازار، آب‌انبار و میادین توپخانه و مشق که اینها همگى از مباحثى بود كه شیبانى به كار گرفت و به تغییراتى كه در كالبد آنها در دوره معاصر به وجود آمده است اشاره کرد. این پژوهشگر كه كتابى با عنوان مقدمه‌اى بر شناخت اَرسن شهرى زندیه شیراز در دست چاپ و نشر را دارا است، در ادامه به ضرورت حفظ و نگهدارى این بافت تأكید كرد، براى مثال چرا در محوطه اطراف ارگ این روزها جوانان باید والیبال‌بازى كنند؟ آن هم چسبیده به دیوار تاریخى ارگ! وی افزود: مدتى قبل که از آنجا عبور می‌كردم به وضوح شاهد این بودم كه ضربه‌های توپ والیبال به دیواره ارگ آسیب می‌رساند و همان لحظه با هماهنگى با مسئولان بخش این افراد را از محل خارج كردیم یا مدتى قبل همین عزیزان جوان كه به شخصه براى من بسیار عزیز هستند، از باروى ارگ بالا می‌رفتند، آن هم با پاى گذاشتن روى آجرهایى كه هركدام سندى است بر تاریخ و هویت این شهر، لذا باید اهمیت این موضوع را به عموم مردم فهماند تا میراث‌دار آثار و تاریخ پرشكوه خود باشند. 
سپس از ورودى ابتدایى حمام وكیل تا نقاره‌خانه‌اى كه امروزه وجود ندارد صحبت به میان آمد. ویژگى‌هاى معمارى ارگ كریم‌خانى تا هندسه آجركارى‌های باروى ارگ، تعاملات اجتماعى و خرده‌فرهنگ‌هاى گذشتگان ما در بازار وكیل، در نوع مكان‌یابى بازار و مسجد وكیل، در خلق فضایى جمعى به نام میدان توپخانه یا فضایی با عنوان جلوخان مسجد وكیل تمامى این مباحث با جزئیات توسط شیبانى ارائه و بیان شد. در انتهاى مراسم، به اهتمام دبیر انجمن فرزندان پارسه محمدیوسف رستمى و پیشكسوت جمال زیانى از زحمات ارزشمند حمیدرضا شیبانى پژوهشگر و نخبه دانشگاه تقدیر و قدردانى شد.

 

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی