[ فردا را به امروز می آوریم ]
  • آخرین شماره ۷۲۵
  • دوره جدید

داستان و ریشه ضرب‌المثل‌های فارسی، روزنامه شیراز نوین

حرف مفت می‌گوید 

همه حرف و همه حرف و همه حرف 
به حرف مفت وقت ما شود صرف 
قبل از شروع مطلب که مربوط به ماجرای اولین خطوط تلگراف و مواصلات تلگرافی در ایران است، برای مزید اطلاع جوانان ایرانی یادآور می‌شود که تلگراف در قدیم به صورت نظری بوده است و اختراع این تلگراف را به ایرانیان نسبت می‌دهند؛ بدین معنی که از شوش و همدان به اطراف کشور ایران با فاصله‌های منظم تپه‌های طبیعی را برای محل مخابرات معین می‌نمودند و در نقاط دیگر که کوه و تل‌های طبیعی یافت نمی‌شد، تپه‌های مصنوعی بلند ساخته و بر بالای آن نگهبان می‌گماشتند که در روز با حرکت دادن دست و بیرق و با ایجاد دود و در شب با افروختن آتش، اخبار فوری را به فاصله‌های نسبتاً دوری اطلاع دهند که بقایای بعضی از این تپه‌های مصنوعی اگر دقت شود، هنوز در مسیر جاده‌ها دیده می‌شود که بر بالای آنها ساخته یا درختکاری کرده‌اند. 
روزی که تلگراف‌خانه در تهران افتتاح شد، مردم باور نمی‌کردند که از شهری به شهر دیگر امکان مخابره تلگرافی باشد و مقاصد و منویات افراد را بتوان از مسافات بعیده اصغاء نمود. مهم‌تر آنکه بی‌سواد و خرافاتی که به وجود ارواح شیاطین! در سیم‌های تلگراف معتقد بودند، مردم را از مخابرات تلگرافی مطلقاً برحذر می‌داشتند. 
به همین جهات و ملاحظات و با وجود تشویق دولت که مطالب مهم و فوری را مصلحت آن است که به وسیله تلگراف انجام دهند، مردم زیر بار نمی‌رفتند و این موضوع را بیشتر به شوخی و مطایبه تلقی می‌کردند. 
وزیر تلگراف وقت، مرحوم علیقلی‌خان مخبرالدوله چون از تشویق و تبلیغ پیرامون مخابرات تلگرافی طرفی نبست، تدبیری به خاطرش رسید و با اجازه شاه یکی دو روز را به مردم اجازه داد که مجانی با دوستان یا طرف خود که در شهرهای اصفهان یا شیراز و تبریز و نقاط دیگر بودند صحبت کنند. چیزی بپرسند و جواب بخواهند تا مردم یقین کنند که تلگراف شعبده‌بازی نیست. مردم هم ازدحام کردند و سیل مخابرات به ولایات روان شد. هرکس هرچه در دل داشت از سلام و تعارف و احوالپرسی و گله و گلایه و شوخی و جدی بر صفحه کاغذ آورده به طرف مخاطب مخابره نمود؛ زیرا حرف مفت بود و فطرت آدمی به سوی هرچه مفت باشد گرایش پیدا می کند. 
چون چندی بدین منوال گذشت و مقصود دولت در جلب تلگرافی حاصل گردید، مخبرالدوله در پاسخ متصدیان تلگرافخانه‌ها که از مراجعات متقاضیان و طومارهای سلام و تعارف و احوالپرسی آنان برای مخابره، البته حرف مفت و مجانی، به ستوه آمده بودند دستور دادند این جمله را روی صفحه کاغذی بنویسند و بر بالای در ورودی تلگرافخانه الصاق نمایند: «از امروز به بعد حرف مفت قبول نمی‌شود» و برای هر کلمه مثلاً یک عباسی (یک پنجم ریال) حق‌‌المخابره باید پرداخت کنند. 
پیداست برای آنهایی که به حرف مفت عادت کرده بودند به هیچ وجه قابل قبول نبود که متصدیان مربوط به آنها بگویند حرف مفت نزن و حرف مفت نگو؛ زیرا حرف قیمت دارد و بی‌تأمل نباید به گفتار دم زد. به همین جهت، از آن روز به بعد کلمه حرف مفت در اذهان مردم جزء کلمات ناخوشایند تلقی گردید و افرادی را که بدون تأمل و اندیشه و غالباً به منظور تحقیر و توهین مطلبی اظهار کنند، با عبارت حرف مفت نزن یا حرف مفت نگو متقابلاً پاسخ می‌گویند.

تاکنون نظری برای این خبر ثبت نشده است!
ثبت نظر جدید
نام و نام خانوادگی  

آدرس ایمیل    

متن نظر  

کد امنیتی